Op 6 april 1945 viel Coevorden in geallieerde handen. De bevrijding werd ingezet door de Canadezen, die oprukten richting het zuidwesten van Drenthe. Kort daarop, op 7 april, volgden hun bondgenoten: de Poolse militairen. Deze trokken vanuit Coevorden zuidwaarts en oostwaarts – richting Emmen, Klazienaveen en verder.
De Polen maakten indruk. Deze divisie, de 1e Poolse Pantserdivisie onder aanvoering van generaal Stanisław Maczek (1892-1994), bestaande uit Polen die via allerlei wegen in Engeland terecht waren gekomen, was zwaar bewapend: 400 voertuigen, 450 kanonnen en 400 tanks. Ze vormden een krachtige combinatie van pantser-, artillerie- en gemotoriseerde infanterie-eenheden, ondersteund door commando- en logistieke troepen.
Op 10 april 1945 bereikten de Polen Emmen. Daar waren de gevechten fel – vooral bij Noordbarge, waar de Duitsers zich hadden verschanst bij de trambrug over het Oranjekanaal. Pas op een afstand van 100 meter openden ze het vuur op de oprukkende Poolse troepen. Het gevecht duurde ruim een uur en daarbij werden 17 boerderijen en schuren verwoest, maar leidde uiteindelijk tot de bevrijding van Emmen. Ook in Zuidbarge en Westenesch werd hevig gevochten. Die avond, rond 19:00 uur, vluchtten de laatste Duitse soldaten richting Weerdinge.
Klazienaveen was op dat moment al verlaten door de Duitse bezetter.
En dan… de ochtend van 11 april 1945. Een Poolse motorordonnans stopt bij de Dordsebrug (daar waar nu de ovonde is) springt van zijn motor en roept de woorden die Klazienaveen nooit meer zou vergeten:
“Klazienaveners, jullie zijn vrij!”
De bevrijding was een feit. In de middag trok een groep herauten te paard feestelijk door het dorp. Na vijf duistere jaren klonk eindelijk weer muziek, gejuich en opluchting in de straten van Klazienaveen.
Een blijvende herinnering aan 11 april 1945
Als eerbetoon aan de bevrijding van Klazienaveen werd op 5 mei 2025 een bijzonder herdenkingsmonument onthuld: een herdenkingstegel op de ovonde, die voor altijd herinnert aan die historische dag.
De onthulling werd op 5 mei 2025 om 12:00 uur verricht door Niesje Irene Bies-Blide – geen onbekende voor Klazienaveen. Zij was namelijk de eerste baby geboren in een vrij Klazienaveen, op precies het moment dat de Poolse motorordonnans op 11 april 1945 zijn legendarische woorden uitsprak. Niesje werd destijds op de wereld gebracht door zuster Verdonk, terwijl de vrijheid letterlijk het dorp binnenreed.
Met deze tegel krijgt die unieke gebeurtenis – het begin van een nieuw leven én het herwonnen leven in vrijheid – een tastbare plek in het dorp. Een stil monument met een krachtig verhaal.